HOME  Astero Basq Govt  B-Board Calendar Dance  Education Euskara FAQ  Meeting Members Mus  Music Pilota Youth  

     

 

 

Iruñeko Ezpata-dantza

There are Basque folk dances that originated centuries ago, and they have been performed nearly annually since then.  But these traditions were not just for our ancestors to create; today possible new traditions are also being created as was the case this month (Sept. 2009) when a new dance tradition was born. 

Original online sources:
http://www.dantzan.com/blogak/duguna/iruneko-ezpata-dantza-09-aurrerapena http://paperekoa.berria.info/plaza/2009-09-29/043/005/Propio_eginiko_urratsak._Ezpata-dantza_berria_sortu_du_Iru�eko_Duguna_dantza_taldeak_ohitura_kontuan_hartuz.htm

 













FYI, Ezpata-dantza berri bat asmatu dute Iruñean, "Iruñeko ezpata-dantza"

 

Propio eginiko urratsak

Ezpata-dantza berria sortu du Iruñeko Duguna dantza taldeak, ohitura kontuan hartuz; igandean aurkeztu zuten

Iñigo Astiz. Iruñea

There have dancers, and dance groups too, but there are not too many dances that originated in Iruñe-Pamplona.  That is what the local dance group "Duguna" wanted to remedy.  They were assisted in this endeavor by members of Ikerfolk of Donostia.  The new dance debuted at the 2009 San Fermin Txiki celebration (the main feast of San Fermin in July is internationally known, so this one is more for the locals).  

The basis of this new creation is a historical document from 1556 that stated that unique dances were prepared for an event in Iruna.  But this was not a recovery of a lost dance tradition, because there was only a mention in passing of the implements used and the headgear. 

 dantza taldeko kideek, eta, horregatik, Iruñearen neurrira propio eginiko ezpata-dantza sortu dute. Igandean aurkeztu zuten jendaurrean, sanfermin txikiko prozesioan, iruindarrek ere urratsak ezagutu, eta propio egin zitzaten.

«Orain arte beste lekuetako dantzak egin ditu beti gure taldeak», azaldu du Aritz Ibañez Duguna dantza taldeko kideak, «baina ez genuen lortzen tokian tokiko dantzak egiten dituzten taldeek lortzen duten indar bera eta herriarekiko identifikazio bera. Dantzak ikusten zituen jendeak, eta txalo ere egiten zuten bukatzen genuenean, noski, baina ez zituzten bere egiten. Horregatik, beste herri batzuetan beren dantzak dituzten bezala, pentsatu genuen, Iruñeak ere merezi zituela dantza propio batzuk».

Aurreak erakusten du atzea nola dantzatu, eta kasu honetan ere, aurrekoek egindakoari begira aritu dira lanean Dugunako kideak. Historiari begira. «Artxiboetan ikusi dugunez», dio Ibañezek, «Iruñeko dantza taldeek dantza propioak prestatzen zituzten ospakizun berezietarako. 1556koa da aurkitu dugun gisa horretako dokumenturik zaharrena».

Ez da berreskurapen lan bat izan, ordea, ez baitago garai bateko ezpata-dantza horien lekukotasunik. Erabiltzen zituzten erremintei buruzko oharrak eta jantziei buruzko datuak baino ez. Urratsik ez. Arrasto horiek baliatuz dantza «birsortu» egin dutela dio, horregatik, Ibañezek. Tradizioari so eginik osaturiko dantza da, halere, dantza berria. XXI. mendean sorturiko dantza bat, Euskal Herriko eta Europako ezpata-dantzen nolakotasuna kontuan hartzen duena. XXI. mendeko gizarteari loturikoa, beraz, eta, horregatik, genero bereizketarik gabe, neska zein mutilak ikus zitezkeen igandean dantzan.

Buruzagia eta zerbitzaria aritu ziren taldearen buru, eta 28 dantzari izan zituzten atzean; lau kapitain ere izan ziren ezpata-txikiekin dantzan, eta banderazainek eta txistulariek itxi zuten taldea. 35 dantzari guztira, eta hainbat dantza saio osoaren barnean: bandera arbola, banderaren azpiko korrikaldia, biribilketa, hainbat zortziko, eta, noski, ezpata dantza.
Arrosa izeneko egitura ere antolatu zuten dantzariek, egurrezko ezpatak elkarrekin gurutzatuz, kapitainaren lepo inguruan. Hala, San Ferminen martirioa gogoraraziz, zintzurra moztuta hil omen baitzuten.

Lehen urratsa

11:30ean hasi zen dantza Arrotxapeko zubian, eta jende franko zegoen han jadanik dantzarien zain. Prozesioarekin batera joan ziren ondoren dantzariak, eta Udaletxe plazan izan zen dantzaldi nagusia, propio dantza ikustera joandako jendetzaren aurrean. Beteta zegoen plaza.

«Iruñeko dantzariak gara gu», dio Ibañezek. «XVI. mende hartan Iruñean dantzatzen zuten dantzari haien oinordeko sentitzen gara, eta nahi genukeena da gure dantza hauek Iruñeko dantza bihurtzea. Asmo handiegia da agian, baina neurri horretako dantzak egiten saiatu gara». Igandean ez zen bozketarik izan, noski, baina txalo zaparrada itzela jaso zuten dantzariek. «Dantza bat propio egitea ez da urtebeteko kontua, halere», dio Ibañezek, «eta, horregatik, lanean jarraitu beharko dugu hemendik aurrera ere, atsedenik gabe». Egina dute lehen urratsa.